कलेतून संस्करांची पेरणी करणारे कलाशिक्षक.. श्री.सुभाष शिंदे,सर

कलेतून संस्कारांची पेरणी करणारे कलाशिक्षक

श्री. सुभाष शिंदे : कलाशिक्षक, स्काऊट मास्टर

सन २०१७-१८ मधील शालेय कार्यवृत्ताची प्रेरणादायी वाटचाल

जत : शिक्षण म्हणजे केवळ पाठ्यपुस्तकातील ज्ञान नव्हे, तर विद्यार्थ्यांच्या अंगी असलेल्या कलागुणांना वाव देऊन त्यांच्यात सर्जनशीलता, शिस्त, आत्मविश्वास आणि सामाजिक बांधिलकी निर्माण करणे होय. या विचाराला केंद्रस्थानी ठेवून विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी सातत्याने कार्य करणारे श्री. सुभाष शिंदे, कलाशिक्षक व स्काऊट मास्टर यांचे सन २०१७-१८ मधील शालेय कार्यवृत्त हे त्यांच्या कलासेवेचे आणि विद्यार्थीहिताच्या कार्याचे प्रेरणादायी उदाहरण ठरते.

चित्रकला हा विषय केवळ गुण मिळविण्याचा विषय न मानता विद्यार्थ्यांच्या कल्पनाशक्तीला पंख देणारे प्रभावी माध्यम म्हणून श्री. शिंदे यांनी त्याकडे पाहिले. विद्यार्थ्यांना रेषा, आकार, रंग, प्रमाण, रचना आणि सौंदर्यदृष्टी यांचे ज्ञान देतानाच त्यांच्या सुप्त कलागुणांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्य त्यांनी केले.

शालेय स्तरावर विविध चित्रकला उपक्रम, चित्रप्रदर्शने, भित्तिचित्रे, सजावट, विविध स्पर्धा आणि सामाजिक विषयांवरील कलाकृती यामधून विद्यार्थ्यांचा सक्रिय सहभाग वाढविण्यात आला. राष्ट्रीय सण, विविध दिनविशेष तसेच सामाजिक संदेश विद्यार्थ्यांच्या चित्रांमधून प्रभावीपणे मांडण्यात आले. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना कलानिर्मितीबरोबरच सामाजिक जाणीव आणि राष्ट्रीय भावना यांचीही शिकवण मिळाली.

स्काऊटिंगमधून शिस्त आणि सेवाभाव

कलाशिक्षक म्हणून कार्य करत असतानाच स्काऊट मास्टर म्हणून श्री. शिंदे यांनी विद्यार्थ्यांमध्ये शिस्त, स्वावलंबन, नेतृत्वगुण, संघभावना आणि सेवाभाव निर्माण करण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले. स्काऊटच्या विविध उपक्रमांत विद्यार्थ्यांचा सहभाग वाढवून ‘स्वतःसाठी नव्हे, तर इतरांसाठी’ या सेवाभावाची शिकवण त्यांनी दिली.

शिबिरे, पथसंचलन, सामाजिक उपक्रम, स्वच्छता अभियान, जनजागृतीपर कार्यक्रम आणि विविध शालेय उपक्रमांमध्ये विद्यार्थ्यांना सहभागी करून घेताना शिक्षण आणि संस्कार यांची सुंदर सांगड त्यांनी घातली.

प्रत्येक विद्यार्थ्यातील कलाकार शोधण्याचा प्रयत्न

‘प्रत्येक विद्यार्थ्यामध्ये एक कलाकार दडलेला असतो; गरज असते ती त्याला संधी देण्याची’ या भावनेतून श्री. शिंदे यांनी विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन दिले. एखाद्या विद्यार्थ्याची छोटीशी चित्रकृती असो किंवा मोठ्या प्रदर्शनातील कलाकृती—प्रत्येक प्रयत्नाचे कौतुक करून विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढविण्याचे काम त्यांनी केले.

त्यांच्या मार्गदर्शनामुळे अनेक विद्यार्थ्यांनी विविध चित्रकला स्पर्धांमध्ये सहभाग घेतला. चित्रकलेच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना निरीक्षणशक्ती, कल्पनाशक्ती, एकाग्रता आणि सौंदर्यदृष्टी विकसित करण्याची संधी मिळाली.

कार्यवृत्तातून दिसणारी कार्यनिष्ठा

सन २०१७-१८ हे वर्ष त्यांच्या शैक्षणिक कार्यातील एक महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरले. अध्यापनाबरोबरच विद्यार्थ्यांच्या कलाविकासासाठी आणि शालेय वातावरण अधिक आनंददायी व सर्जनशील करण्यासाठी त्यांनी केलेले प्रयत्न कार्यवृत्तातून स्पष्टपणे दिसून येतात.

‘शाळा ही केवळ शिकण्याची जागा नसून विद्यार्थ्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला आकार देणारे संस्कारकेंद्र आहे’, या विचाराने त्यांनी आपली भूमिका पार पाडली. त्यांच्या कार्यातून कला, शिक्षण, संस्कार आणि सेवा यांचा सुंदर संगम अनुभवायला मिळतो.

आज अनेक वर्षांच्या सेवेनंतरही विद्यार्थ्यांशी असलेले त्यांचे नाते कायम आहे. त्यांच्या कार्याचा केंद्रबिंदू नेहमीच ‘विद्यार्थी आणि त्याचा सर्वांगीण विकास’ हा राहिला आहे.

कलाशिक्षक म्हणून सर्जनशीलतेची ज्योत पेटविणारे आणि स्काऊट मास्टर म्हणून सेवाभावाची शिकवण देणारे श्री. सुभाष शिंदे यांचे सन २०१७-१८ मधील शालेय कार्यवृत्त हे केवळ कामाचा आलेख नसून, एका समर्पित शिक्षकाच्या विद्यार्थी घडविण्याच्या प्रवासाची प्रेरणादायी नोंद आहे.