संस्कार, समाजसेवा आणि साने गुरुजींच्या विचारांचा अखंड दीपस्तंभश्री. सुभाष सदाशिव शिंदे यांचे साने गुरुजी कथामाला व राष्ट्रसेवा दलातील प्रेरणादायी कार्य

संस्कार, समाजसेवा आणि साने गुरुजींच्या विचारांचा अखंड दीपस्तंभ

श्री. सुभाष सदाशिव शिंदे यांचे साने गुरुजी कथामाला व राष्ट्रसेवा दलातील प्रेरणादायी कार्य

शिक्षक हा केवळ ज्ञानदाता नसतो; तो संस्कारांचा शिल्पकार असतो." या विचाराला आपल्या आयुष्याने सत्यात उतरविणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे श्री. सुभाष सदाशिव शिंदे. जत हायस्कूल अँड ज्युनिअर कॉलेज (आर्टस्, सायन्स), जत येथे कलाशिक्षक म्हणून तब्बल ३५ वर्षे कार्य करताना त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या हातात केवळ रंग आणि कुंचला दिला नाही, तर त्यांच्या मनात संस्कार, राष्ट्रप्रेम, समाजसेवा आणि मानवतेची बीजेही रुजविली.

लहानपणापासूनच पूज्य साने गुरुजींच्या विचारांचा प्रभाव त्यांच्या मनावर होता. सेवेत असताना साने गुरुजींचे अभ्यासक डॉ. श्रीपाद जोशी यांचा सहवास लाभला आणि त्या सहवासातून समाजप्रबोधनाची नवी दिशा मिळाली. देवाची उरळी (पुणे) येथे अखिल भारतीय साने गुरुजी कथामालेच्या प्रशिक्षण

शिबिरात सहभागी झाल्यानंतर त्यांनी साने गुरुजींचे विचार

 जनसामान्यांपर्यंत पोहोचविण्याचा दृढ संकल्प केला.

१४ मार्च १९९९ रोजी जत येथे अखिल भारतीय साने गुरुजी कथामाला शाखेची स्थापना करण्यात आली. या कार्यात डॉ. श्रीपाद जोशी यांचे मार्गदर्शन

 लाभले. पुढे जत तालुका आणि सांगली जिल्ह्यात कथामालेच्या अनेक शाखा सुरू झाल्या. श्री. शिंदे यांनी संघटक म्हणून अनेक विधायक उपक्रम राबवून कथामालेचे कार्य लोकांपर्यंत पोहोचविले.

पूज्य साने गुरुजी जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त त्यांनी विद्यार्थ्यांमध्ये संस्कार रुजविण्यासाठी कथाकथन, गीतगायन, श्यामची आई पुस्तक वितरण, चित्रकला स्पर्धा, प्रकट वाचन, प्रभातफेरी, व्याख्याने आणि विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली जत हायस्कूलमध्ये सात दिवसांचे निवासी राष्ट्रसेवा दल शिबिर आयोजित करण्यात आले. या शिबिरातून विद्यार्थ्यांमध्ये शिस्त,

 स्वावलंबन, राष्ट्रप्रेम आणि सामाजिक बांधिलकीची भावना विकसित झाली.

श्री. शिंदे यांची कलात्मक प्रतिभा समाजप्रबोधनासाठीही उपयोगी पडली. त्यांनी साने गुरुजींच्या जीवनावर आधारित भव्य चित्रमय प्रदर्शन भरविले. तसेच ४ फूट × ९ फूट आकाराचे भव्य तैलचित्र साकारून साने गुरुजींच्या कार्याला कलात्मक अभिवादन केले. हे प्रदर्शन पाहून हजारो विद्यार्थी, पालक आणि नागरिक प्रभावित झाले.

त्यांनी ५०० हून अधिक साने

गुरुजी चित्रयुक्त कॅलेंडर, तसेच 'श्यामची आई' या पुस्तकाच्या ५०० प्रती मोफत वितरित करून वाचनसंस्कृती आणि संस्कारांचा प्रसार केला. सांगली जिल्हा तसेच राज्यातील अनेक ठिकाणी त्यांनी कथाकथन, व्याख्याने आणि साने गुरुजींच्या

 विचारांचा प्रचार केला.

अखिल भारतीय साने गुरुजी कथामालेच्या विविध अधिवेशनांमध्ये त्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला. त्यांना बाळासाहेब भारदे, मधू दंडवते, सुधाताई, दंडवते, राम शेवाळकर यांसारख्या ज्येष्ठ विचारवंतांचा सहवास लाभला. या सहवासातून त्यांचे व्यक्तिमत्त्व अधिक समृद्ध झाले आणि समाजकार्याची प्रेरणा अधिक दृढ झाली.

शिक्षक, कलाकार, स्काऊट मास्टर, समाजसेवक आणि संस्कारव्रती कार्यकर्ता अशी अनेक रूपे त्यांनी समर्थपणे जगली. विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी त्यांनी राबविलेले उपक्रम आजही अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहेत.

सेवानिवृत्तीनंतरही त्यांची सेवायात्रा थांबलेली नाही. साने गुरुजींचे विचार, राष्ट्रसेवा दलाची मूल्ये, समाजप्रबोधन आणि संस्कार यांचा प्रसार करण्यासाठी ते आजही तितक्याच उत्साहाने कार्यरत आहेत.

संस्कारांची पेरणी करणारे शिक्षक, समाजसेवेचे उपासक आणि साने गुरुजींच्या विचारांचे निष्ठावान वाहक म्हणून श्री. सुभाष सदाशिव शिंदे यांचे कार्य निश्चितच पुढील पिढ्यांसाठी दीपस्तंभ ठरेल. त्यांच्या कार्याला मनःपूर्वक अभिवादन!